Abdulkerim YÜCEL

7.Ailede suça meyyallık varsa, suç işleyenler hüsnü kabul görüyorsa bu da çocuğu olumsuz kişilik edinmeye sevk eder. Zira çocuk özellikle hayatının ilk yıllarında taklit ve model almayı tercih ettiği için, çocukların suça itilmesinde, ailede suç işlemiş kişilerin veya suça meyilli bireylerin bulunması, oldukça etkilidir. “Suçluluk, ailede öğrenme yoluyla bir kuşaktan diğerine kültürün herhangi bir unsurunun geçirilmesi gibi geçirilmektedir.” (İçli,1992:31)

Anne,  ya da babanın suç işlemesi iki şekilde etkilidir. Bunlardan suç işleyen anne ya da baba ceza evine gittiği için ailenin fiili olarak parçalanmasıdır. İkincisi da anne baba ailede model olduğundan, anne babanın suç işlemesi çocuğun da suça itilmesinde etken olur. Araştırma sonuçlarına bakıldığında, ailede ana babanın veya sadece birisinin suçluluğu ile çocuğun suç işlenmesi arasında anlamlı sonuçlar çıkmaktadır. (Uluğtekin,1991:43)

Ailelerinde suç işlemiş şahıslar bulunan çocuklar için hayat, daha güç. Sadece suçu işlemek, etiketlenmek bu çocukların suç işlemesinde etkili değil, aynı zamanda, evin geçiminden, kardeşlerinin sorumluluğundan mesul olmaları ve toplumun diğer kesimleri tarafından hor görülüp dışlanmaları da suça giden bu süreci hızlandırmaktadır. Burada toplumun sorumluluğu devreye girer, aslında toplum bilmeden dışlamak suretiyle suçlu birey üretir,  dışlama yerine alıp istihdam edilir, şefkat ve merhametle yaklaşılırsa sonuç farklı olur.Aile içinde şiddete, çocuklar maruz kalsa veya tanık olsalar dahi, bu travmayı kolay kolay atlatamamakta ve etkilenme yetişkinlerden çok daha uzun sürmektedir.  Şiddetin var olduğu ailelerde ekseriyetle aileyi oluşturan anne ve babanın ailesinde de şiddet mevcuttur. Buradan hareketle şiddetin öğrenilmiş bir davranış olduğu kabul edilir. Ancak ailesinde her şiddet gören kişinin, şiddet göstereceğini söylemek mümkün değildir. Ancak bu eğilimin fazla olduğu ve şiddet davranışının ortaya çıkma eğiliminin yüksek olduğunun söylemek mümkündür.

Üzerinde araştırma yapılan hükümlü gençlerin %78’i aile içi anlaşmazlık ve şiddetin söz konusu olduğunun söylemiştir. (Arıkan, 1995; 287) Çocuğun ruh ve beden sağlığını tehdit eden, şiddeti öğrenmesi ve uygulamasına zemin hazırlayan problemlerin başında anne baba tarafından ihmal edilmeleri ve şiddete uğramaları gelmektedir. (Arıkan, 1988:7). Çocukların şiddetin çok olduğu bir aile ortamında yaşamaları onları kısır döngü içine sokmaktadır. Buna göre aile, birey ve toplum açısından önemi sebebiyle her toplumda sürekli analiz edilen ve önemli veriler veren bir kurum olmuştur. Aile toplumu üyeleri kanalıyla etkileyip şekillendirmektedir. Dolayısıyla sosyal düzen ya da düzensizliğin kaynağı olarak kabul edilegelmiştir.

Özellikle hayatın ilk yıllarında düşünüş, duygu, sosyal kurum, kural, kıymet hükümleri ve tavırların esasları çocuk tarafından aile aracılığı ile benimsenir. Bu ilk yılların tecrübeleri, şahsın ilerdeki hayatında sürekli ve inatçı bir etki yapar. O halde, ailede anti sosyal adet ve kıymet hükümleri sürekli mevcut ise ya da aile içi ve yakın çevrede kavgalar, çekişmeler ve huzursuzluklar sebebiyle istenmeyen bir ortamda büyümek zorunda kalan çocukların, anti sosyal adet ve tavırları öğrenmesi, genel huzursuzluk sebebiyle da bazı davranış bozukluklarına ve hatalara düşmesi de kaçınılmazdır.

O halde suçlu doğan çocuk yoktur, çocuğun hamurunu yoğurup şekillendirirken suç potansiyelini kendisine yükleyen ajanlar vardır. .Bu ajanlar içinde en önemli rol de aileye düşmektedir demek mümkün olmalı. Buna göre sağlıklı aile, sağlıklı çocuk demek olacağından, öncelikli hedef, ailenin sağlam ve sağlıklı hale getirilmesi olmalı.

8.Anne –babanın ölmesi ve çocukların yetim kalmasıdır. Toplumun ihmal ettiği, yeterince ilgilenmediği bir kesim var ki, Yüce Allah onlar hakkında bakın bizi nasıl uyarıyor. “Öksüzlere mallarını verin ve kötüsünü (onlara vererek) iyisiyle değiştirmeyin. Onların mallarını, kendi mallarınıza karıştırıp yemeyin. Zira bu, büyük bir günahtır.”(4:2),  “İşte, (odur)yetime fena muamele eden”, (107:2) bu kesimle ilgilenmek,  şefkat ve sevgi ile yaklaşmak anne-baba olarak, birey olarak hepimizin vazifesidir. Aksi takdirde bu çocuklar da sokak avcıları vasıtasıyla bağımlı madde kullanım ve satımına alıştırılacaklardır.

9.Anne-babanın vasat- dengeli- hali ise çoğu zaman ailelerce yanlış anlaşılmakta ve dengeli tutumla gevşek tutum karıştırılmaktır. Dengeli-vasat- tutumda, çocuk tüm yönleriyle kabul edilir. Çocuğa yol gösterilir ama alacağı kararlar konusunda serbest bırakılır. Aile içinde kurallar, sınırlar herkes için ve hep birlikte belirlenir ve bu sınırlar içinde çocuk özgürdür. Kuralların mantıklı açıklaması yapılır. Aileyi ilgilendiren kararlar beraber alınır. Her konuda çocuğun düşünce ve fikirleri dinlenir. Dengeli ve güven verici bir ortamda yetişen çocuk, kendisine ve çevresine saygılı, sorumluluk sahibi, sınırlarını bilen, aktif, katılımcı, hoşgörülü ve mutludur. Ana-babanın tutarlı ve kararlı tutumu da çocuk da güven duygusunun gelişmesine yardımcı olur. Genellikle başarılı olan anne-babaların çocukluklarında sağlıklı, aile ilişkileri içinde oldukları görülmüştür. Mutlu, sevecen, çatışma ve bunalımdan uzak, yapıcı bireylerin yetişmesi sağlıklı ve dengeli ailelerde başarılı ilişkilerle sağlanabilir. (Yavuzer, 1999:141) Zaten Yüce Yaratıcı bütün kâinatta bir denge düzeni kurduğu gibi insanda da denge düzeni kurmuştur. Yeter ki insan O’nun yol göstericiliğinden çıkmasın ve o dengeyi koruyabilsin "Böylece sizi vasat –dengeli-bir ümmet kıldık ki...(2.143) 

Anne, baba çocuğun önünde her şeyden önce bir modeldir. Bu sebeple "anne ve baba, soyut düzeyde uyarı yerine, somut düzeyde eylemi temel almalıdırlar"  (Yavuzer,1994:69). Aile çocuk için, adeta insan ilişkilerinin sergilendiği bir sahnedir. Bu sahnede çocuk, insan ilişkilerini bütün karmaşıklığı içinde gözlemler ve yaşar. Bu süreçte çocuk uzlaşma, anlaşma, bağlılık, işbirliği, olumlu düşünme ve yaşama gibi olumlu nitelikleri; anlaşmazlık, çekişme, çatışma, olumsuz düşünme ve yaşama gibi olumsuz nitelikleri ve tutumları kendi ailesinde kazanır. Aile bireylerinin olumlu ve olumsuz özelliklerini özdeşleşme yoluyla kendisine mal eder. Bilindiği gibi özdeşleşme bir savunma mekanizmasıdır.

Gözlem konusunda uzman olan çocuk, anne babasının birbirleri ile, kendisi ve kardeşleri ile ilişkisini gözleyip değerlendirir, sonuçlar çıkarır ve tepkiler gösterir. Yani aile içi ilişkilerin temelini, anne babanın birbirlerine karşı tutumu belirler demek mümkündür. Çünkü okul öncesi dönemde çocuk özellikle anne babanın etkisi altındadır ve onları taklit eder. Bu dönem çocukta taklit eğiliminin en yüksek olduğu dönemdir. Okula başlayınca da aynı taklit eğilimi öğretmeni taklit ile devam eder... Çünkü insan hayatı boyunca sürekli tekâmül eder ve hep öğrenme çabası içerisindedir. Sürekli bir idolü vardır. Seçilen idol, rahmetin, merhametin, dürüstlüğün, doğruluğun, temizliğin,  tevazunun, güzel ahlakın, sahavetin timsali ise o da ona benzer. Çünkü, kişi sevdiği ile beraberdir.

Sözlerimi NF Kısakürek’in şu güzel şiiri ile bitirmek istiyorum.

Benden sıklet, senden letafet...

Allah’ım, affet!Latiften af bekler kesafet...

Allah’ım, affet!Etten ve kemikten kıyafet...

Allah’ım, affet!Şanındır fakire ziyafet...

Allah’ım, affet!Acize imdadın şerafet...

Allah’ım, affet!Sen mutlaksın ben se izafet...

Allah’ım, affet!Ey kudret,ey mahmet, ey re’fet!Allah’ım, affet!